प्रस्तावना खंड  

   

सूची खंड  

   
Banners
   

अक्षरानुक्रम (Alphabetical)

   

विभाग- सातवा : अर्थशास्त्र–आफ्रिका

अलीपूर, पो ट वि भा ग. (१)(बंगाल),-चोवीस परगणे जिल्ह्यातील एक महाल. उ. अ. २२० ८’ ते २२० ३८’ व पू. रे. ८८० ७’ ते ८८० ३९. क्षेत्रफळ ११६४ चौरस मैल. यापैकीं ४५० चौरस मैल सुंदरवनात आहे. लोकसंख्या सुमारें पावणेसात लक्ष. या अलीपूरच्या आकड्यात कलकत्ता शहराच्या आसमंतातल्या वस्तीचे आकडे नाहींत. अलीपूर हें विभागाचें मुख्य ठिकाण, साउथ सुबर्ब्स, तोल्लीगंज, राजपूर, बापरूइपूर, जयनगर आणि बजबज अशीं सहा शहरें या विभागांत आहेत.

पो ट वि भा ग ( २ ),(-बंगाल) राजशाही विभागांतील जलपैगुरी जिल्ह्याच्या पूर्वेकडील महाल. उ. अ. २६० ९४’ ते २६० ५१’. पू. रे. ८९० ३’ ते ८९० ५३’. क्षेत्रफळ ११४२ चौरस मैल. लोकसंख्या (१९११) २०२७०१. एकंदर खेडीं १८० व शहर एक.

भूतान संस्थानांतून हा भाग ब्रिटिशांकडे आला व चहाची लागवड सुरू झाल्यापासून येथील वस्ती झपाट्यानें वाढत आहे.

गां व.-(बंगाल), चोवीस-परगणा जिल्ह्याचें मुख्य ठाणें. उ. अ. २२० ३२’ व पू. रे, ८८० २१’. अलीपूर हें कलकत्त्याच्या दक्षिणेकडील भाग असून कलकत्ता म्युनिसिपालिटींत मोडतें. गव्हर्नर याचा बंगला येथेच आहे. काळ्या सैन्याची तुकडी व जिल्ह्याच्या सर्व कचेर्‍या आहेत. कुचबिहारच्या महाराजांचा बंगला येथेच आहे. हा पूर्वी नानासाहेबांनीं बांधला व तो सत्तावन सालचें बंड अयशस्वी झाल्यामुळें इंग्रजांच्या ताब्यांत आला व पुढें तो कुचविहारकरांस विकला. येथील तुरूंगांत १८३७ कैद्यांची सोय आहे. कैद्यांकडून निरनिराळें काम करून घेतलें जातें. व त्यापासून सरकारास नफाहि होतो. १९०८ सालीं इंग्रज सरकार विरूध्द बंड उभारण्याचा एक मोठा कट येथें उघडकीस येऊन बर्‍याच भद्रलोक तरूणांनां शिक्षा झाल्या.

अलीपूर, त ह शि ल -( हिंगणघाट ). वर्धा जिल्हा. वर्ध्याच्या आग्नेयीस १६ मैल व सोनेगांव स्टेशनपासून ५ || मैलावर हा गांव आहे.

वाली नांवाच्या मुसुलमान फकीरानें हा गांव वसविला. याचें थडगे येथें असून जवळच एक चांगल्या पाण्याची विहीर आहे. हा गांव हल्ली नागपूरचे चिटणीस यांच्याकडे आहे. गांवांत एक तळें असून त्याची दुरूस्ती सन १९००च्या दुष्काळांत केली आहे. सार्वजनिक वर्गणीनें चालविलेलें एक महादेवाचें देवालय, मुसुलमानांची एक मशीद, आणि गढी आहे. आठवड्याचा बाजार दर मंगळवारीं भरतो. येथें कोष्टी लोकांची वस्ती बरीच असून ते ओबडधोबड कापड विणतात. पोष्ट, पोलीसकचेरी व शाळा येथें आहेत. ( वर्धा गॅ.; म. प्रां. गॅ. )

खे डें.-(बंगाल ) अलीपूर पोटविभागाचें मुख्य ठिकाण. उ. अ. २६० २९” व पू. रे. ८९० ३२’. हें गांव ५७१ वस्तीचें असून कालजानी नदीच्या उत्तर तीरावर आहे. कुचबिहार स्टेट रेल्वेवरील हें व्यापाराचें ठिकाण आहे. येथें फेब्रुबारी महिन्यांत वार्षिक जत्रा भरते.

अलीपूर, त ह शी ल.- (पंजाब). मुझफरगड जिल्ह्यांतील दक्षिणेकडील तहशील. उ. अ. २८० ५६’ आणि २९० ४६’ व पू. रे. ७०० ३१’ आणि ७१० ९’. क्षेत्रफळ ९२५ चौ. मैल. पश्चिमेस सिंधु नदि; पूर्वेस चिनाव नदी. या नद्यांचा तहशिलीच्या दक्षिणटोकांवर संगम होतो. प्रदेश सखल असल्यामुळें उन्हाळ्यांत नद्यांनां पूर आला असतां बराच दक्षिण भाग पाण्याखालीं असतो. लोकसंख्या १९११ सालीं १४६१३५ होती. एकंदर उत्पन्न २.७ लाख रूपये आहे. यांत एक शहर व १७७ खेडी आहेत.

गां व.- (पंजाब) मुझफरगड जिल्ह्याच्या अलीपूर तहशिलाचें मुख्य ठिकाम. मुझफरगड गांवाच्या दक्षिणेस ५१ मैलांवर आहे. उ. अ. २९० २३’ व पू. रे. ७०० ५५’. लोकवस्ती १९११ सालीं ३३१२ होती. सितपूर येथील नहर राजांपैकीं अलोखानानें हें गांव वसविले असें म्हणतात. म्युनसिपालिटीची स्थापना सन १८७३ त तिचें १९०३-४ चें उत्पन्न ६३००; खर्च ६३००. येथून गूळ व नीळ सिंध व खोरासान येथे जाते. येथें बाहेर पाठविण्याकरतां तपकीर तयार करतात ( इं. गॅ. ).

   

खंड ७ : अर्थशास्त्र ते आफ्रिका  

  अर्थशास्त्र

  अर्देबिल

  अर्धनारीश्वर

  अर्धमागधी
  अर्धशिशी
  अर्धांगवायु
  अर्नेज
  अर्बथनॉट जॉन
  अर्य
  अर्यंकावू
  अर्यमा
  अर्हत्
  अर्‍हेनिअस, स्वान्टे आगस्ट
  अलक
  अलकनंदा
  अलका
  अलंकार
  अलख बुलाखी
  अलखनामी
  अलगरकोविल
  अलताई पर्वत
  अलनम्यो
  अलंप्रभु
  अलफॉन्सो
  अलबा लांगा
  अलकबुकर्क अलफॉन्सो डी
  अलंबुष
  अलमगीर डोंगर
  अलमपूर
  अलमेल
  अलमोद
  अलमोरा
  अलयपूर
  अलवये
  अलवा
  अलवार संस्थान
  अलसानी पेदन्ना
  अलसिअम
  अलाउद्दीन खिलजी
  अलाउद्दिनशहा
  अलायुध
  अलावन
  अलावलपूर
  अलास्का
  अलाहाबाद
  अली आदीलशहा
  अलीखेर
  अलीगंज
  अलीगड जिल्हा (राजपुताना)
  अलीगड जिल्हा (संयुक्त)
  अलीगड तहशील
  अलीपूर
  अलीपुरा
  अलीबहादर
  अलीबाग तालुका
  अली मसजीद
  अली-राजपुर
  अलीवर्दीखान
  अलीवाल
  अलुतीबलुती
  अलुबुखार
  अलेक्झांडर झार
  अलेक्झांडर दि ग्रेट
  अलेक्झाडर पोप सहावा
  अलेक्झान्डर्सबाद
  अलेक्झांड्रिया
  अलेक्झाड्रिया ट्रोआस
  अलेप्पे किंवा अलपुलइ
  अलेप्पो
  अल्क अथवा अल्कली
  अल्कमृत्तिका
  अल्कहल (अल्कोहॉल्स)
  अल्कानेट
  अल्कांतारा
  अल्कोदें
  अल्जीरिया
  अल्जीर्स
  अल्डरशॉट
  अल्निक
  अल्पाका
  अल्बनी
  अल्बिरूनी
  अल्बेरोनि गिथुलिओ
  अल्युमिनियम
  अल्युमिनमब्रांझ
  अल्लूर
  अॅल्सेस्टर
  अल्ह
  अल्हाजन
  अवचितगड
  अवचितसुत काशी
  अवतंसक
  अवतार
  अवंति
  अवंतिवर्मा
  अवदानें
  अवधूत
  अवन
  अवनी
  अवलंबन
  अवलोकितेश्वर
  अवसरी बुद्रुक
  अवसर्पिणी
  अवा जहागीर
  अविधवा नवमी
  अविनाशीश्वर
  अव्वन कवि
  अव्वैयार
  अॅव्हबरी
  अॅव्हरोज
  अॅव्हिग्नॉन
  अॅव्हिसेन्ना
  अॅव्होगड्रो अमेडेव
  अॅशबर्टन
  अॅशबोर्न
  अशांटी
  अशीरगड
  अशोक (राजा)
  अशोक (झाड)
  अश्मदेव
  अश्मा
  अश्रुपात्रें
  अश्वगंधा
  अश्वघोष
  अश्वत्थ
  अश्वपति
  अश्वमूत्राम्ल
  अश्वमेध
  अश्वसेन
  अश्विन, अश्विनकुमार
  अश्विनी
  अष्ट उपद्वीप
  अष्टक
  अष्टका
  अष्टकुलाचल
  अष्टगंध
  अष्टग्राम
  अष्टदिग्गज
  अष्टदिग्पाल
  अष्टधातु
  अष्टनाग
  अष्टनायका
  अष्टपाद
  अष्टप्रधान
  अष्टभाव
  अष्टभैरव
  अष्टमंगल
  अष्टमहारोग
  अष्टमहासिध्दी
  अष्टमर्यादागिरी
  अष्टमांगल्य
  अष्टमी
  अष्टयोगिनी
  अष्टवसु
  अष्टवायन
  अष्टविनायक
  अष्टविवाह
  अष्टागर
  अष्टांग
  अष्टांगहृदय
  अष्टाधिकार
  अष्टाध्यायी
  अष्टान्हिक पर्व
  अष्टावक्र
  अष्टावक्रगीता
  अष्टी
  अष्टें
  असई
  असईची लढाई
  असंग
  असत्प्रतिमा-पेटिका
  असंद
  असदखान
  असदपूर
  असदितुसि
  असनसोल
  असन्शन
  असफ-उद्दौला
  असफखान
  असबस्ट
  अममंजा
  असरळी
  असरूर
  असहकारिता
  असगांव
  असिक
  असिक्नी
  असिटिलीन
  असिटोन
  असींद
  असुंदी
  असुर
  असुरदेश
  असुरजात
  असुर-बनि-पाल
  असुरिया
  असोदा नदी
  अस्करी (मिर्झा)
  अॅस्कालॉन
  अस्थिमार्दवरोग
  अस्पृश्यता
  अस्त्रा
  अस्वल
  अहमद
  अहमद खटू (शेख)
  अहमनखान बंगष
  अहमदनगर (जिल्हा)
  अहमदनगर गांव (काठेवाड)
  अहमद निझामशहा
  अहमदपूर (शरकिया)
  अहमदपूर (लम्मा)
  अहमदशहा
  अहमदशहा अब्दाली
  अहमदशहा वली
  अहमदाबाद
  अहरिमन्
  अहरौरा
  अहर्गण
  अहल्या
  अहल्याबाई
  अहार(१)
  अहांळींव
  अहि
  अहिच्छत्र
  अहिरगांव
  अहिरी
  अहिर्बुध्न्य
  अहिवंत किल्ला
  अहिंसा
  अहीर
  अहुरमझ्द
  अहेरिया
  अहोबिलम्
  अळतें
  अळनावर
  अळंबें
  अळशी
  अळसुंदे
  अळू
  अळें
  अळेगांव
  अक्षय्यतृतिया
  अक्षविचलन
  अक्षक्षेत्र
  अक्षांश
  अक्षोभ्यदीक्षित
  अज्ञान
  अज्ञानदास
  अज्ञानसिध्दनागेश
  अज्ञेयवाद
 
  आकडिया
  आंकडी
  आंकडेशास्त्र
  आकर
  आकलंड
  आकाबाई
  आकाश
  आकाशयान
  आकूति
  आकृति
  आकृति
  आकृतिलेखक
  आक्क
  आक्झम
  ऑक्टरलोनीखोरें
  ऑक्टरलोनी-सर डेव्हिड
  ऑक्सफोर्ड
  आखा
  आखाडे
  आखोभगत
  आगगाडी
  आगपेटया व आगकाडया
  आगबोट
  आगरकर
  आगरवाल
  आगरी
  आंगरे
  ऑगस्टस बादशहा
  ऑगस्टसबाद
  आंगस्ट्राम, अन्डर्स जोनास
  आगळे
  आगाखान
  आगाशी
  आगीमाशी
  आगू
  आगेर
  आग्जबर्ग
  आग्नीध्र
  आग्नेयकोसल
  आग्यादेवी
  आग्रा-विभाग
  आग्रा जिल्हा
  आग्रा तहशील
  आग्रा शहर
  आग्रा कॅनाल
  आंग्लो-इंडियन
  आंग्लो इंडियन वाङमय
  आंग्लो-सॅक्सन
  आघाडा
  आघात
  आघारी
  आचमन
  आचार्य चिंतामणि रघुनाथ
  आंजणा(कुणबी)
  आंजी
  आजीवक
  आज्यप
  आटकोट
  आटनेर
  आटपाडी महाल
  आटपाडी गांव
  आटयापाटया
  आठवडा
  आडगांव
  आडगांवची लढाई
  आडनांव
  आडी
  आडेगांव
  आडेनार्ड
  आडवी आंझून
  आतडीं
  आतपमूर्च्छा
  आतार
  आतिथ्य
  आतीव्र
  आतुरसंन्यास
  आत्महत्या
  आत्मा
  आत्मानंद
  आत्माराम
  आत्माराम स्वामी
  आंत्रपध्दति
  आंत्रावरोध
  आत्रेय
  आदमखान
  आदाम
  आदामचें शिखर
  आदामाईट
  आदिग्रंथ
  आदितियाना
  आदिनारायण
  आदिपुराण
  आदिबुध्द
  आदिमसंघ
  आदिलशाही
  आदिस आबाबा
  आंदोलनलेखक ऑसिलोग्राफ
  आद्याक्षरसंयोग (मोनोग्रॅम)
  आंधळी कोशिबीर
  आंध्र
  आंध्र कालिदास
  आंध्रभृत्य
  आनंद
  आनंद कवि
  आनंदगांव
  आनंदगिरि
  आनंदतनय
  आनंद तालुका
  आनंदनाथ
  आनंदपुर
  आनंदपूर
  आनंदमूर्ति
  आनंदराय मखीन
  आनंदराव गायकवाड
  आनंदराव धुळप
  आनंदराव पवार
  आनंदराव रास्ते
  आनंदवर्धन
  आनंदवल्ली
  आनंदीबाई (डॉ. जोशी)
  आनंदीबाई (पेशवे)
  आनर्त
  आनाम
  आनुवंशिकता (हेरेडिटी)
  आन्वीक्षिकी
  आन्सोदर
  आपग्गा
  आपटा
  आपटे, वामन शिवराम
  आपटे, महादेव चिमणाजी
  आपटे, हरि नारायण
  आपध्दर्म
  आपव
  आपस्तंब
  आपिशली
  ऑप्पर्ट ज्यूलियस
  आप्पाकवि
  आप्पा देसाई निपाणकर
  आप्पा बळवंत
  आप्री
  आप्वन
  आफ्रिका
   

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान निर्मित महत्वपूर्ण संकेतस्थळे  

   

पुजासॉफ्ट, मुंबई द्वारा निर्मित
कॉपीराइट © २०१२ --- यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान, मुंबई - सर्व हक्क सुरक्षित .