प्रस्तावना खंड  

   

सूची खंड  

   
Banners
   

अक्षरानुक्रम (Alphabetical)

   

विभाग अकरावा : काव्य - खतें   
        
कोलेरीज सॅम्युअल टेलर- (१७७२-१८३४) हा सुप्रसिद्ध इंग्लिश कवि. तत्वज्ञ व मार्मिक टीकाकार होता. जॉन कोलेरिज नांवाच्या एका पाद्र्याचा सर्वांत हा धाकटा मुलगा होय. हा डेव्हनशायर परगण्यामधील ओटरी सेंट मेरीज या ख्रिस्तालयाच्या आवारांत जन्मला. लहानपणींच त्याचा बाप वारल्यामुळें त्याला ख्राइस्ट हॉस्पिटल येथें ठेवण्यांत आलें. या ठिकाणी चार्लस लँब हा त्याचा शाळासोबती होता. १७९१ मध्यें केंब्रिज येथील जीजस कॉलेजमध्यें त्याला धाडण्यांत आलें. येथें असतांना त्यानें निरनिराळ्या विषयांवरील पुस्तकें वाचून काढलीं. येथें असतांना लोकशाहीचीं तत्वें त्याच्या मनावर पक्कीं ठसलीं होती. पुढें विश्वविद्यालयांतील रहाणीचा त्याला कंटाळा आल्यामुळें व तेथें असतांना प्रणयाच्या बाबतींत त्याची निराशा झाल्यामुळें त्यानें केंब्रिजला रामराम ठोकळा व सैन्यामध्यें आपलें नांव दाखल केलें. पण तेंहि काम त्याला झेपेना. शेवटी मोठ्या खटपटीनें त्याला सैन्यांतून रजा मिळाली व तो १७९४ मध्यें केंब्रिज येथें परत आला. नंतर तो ऑक्सफोर्ड येथें आला. तेथें त्याचा व सौदे कवीचा परिचय झाला. येथें असतांना त्याची सारा फ्रिकर या कुमारिकेवर प्रीति जडली व त्यानें १७९५ मध्यें तिच्याशीं लग्न केलें. केंब्रिजमध्यें असतांनाच त्यानें `रॉबेसपीयर एडामा’ नावाचें एक नाटक छापलें होतें. लग्न झाल्यानंतर तो प्रथम क्लीवडन व नंतर नेदर स्टोबे येथें रहावयास आला. येथें असतांना त्याची वर्डस्वर्थ या सुप्रसिद्ध कवीशीं ओळख जडली; व ती मरेपर्यंत कायम टिकली. समानधर्मी अशा या दोन कवींची थोडक्याच काळांत दाट मैत्री जडावी यांत आश्चर्य नाहीं. १७९६ त `पोएम्स ऑन व्हेरियस सब्जेक्ट्स’, `ओड टु दि डिपार्टिंग इयर’ इत्यादि कविता त्यानें प्रकाशित केल्या. १७९७ त वर्डस्वर्थच्या सहवासांत असतांना, `दि एनशंट मॅरिनर, ख्रिस्तावेल’चा पहिला भाग, व `कुबलारवान’ हीं काव्यें त्यानें लिहिलीं व वर्डस्वर्थच्या मदतीनें `लिरिकल बॅलड्स’ हें काव्य लिहिण्यास आरंभ केला.

युरोपखंड पहाण्याची त्याला फार उत्कंठा असे. त्यामुळें १७९८ त वर्डस्वर्थ व त्याची बहिण यांच्या समवेत तो हँबर्ग येथें आला. तेथून तो एकटाच रटझेबर्ग येथें व नंतर गाटिंजन येथें गेला. जर्मनींत असतांना त्यानें जर्मन भाषेचा अवघ्या नऊ महिन्यांत उत्कृष्ट अभ्यास केला. जर्मन वाङ्मयाचा त्याच्या मनावर फार परिणाम झाला. १७९९ त तो लंडन येथें परत आला. तेथें आल्यावर अवघ्या सहा आठवड्यांतच त्यानें शिलरचें `वॅलेन्स्टीन’ काव्याचें भाषांतर केलें. १८०० त त्यानें ख्रिस्तावेल काव्याचा दुसरा भाग लिहिला. फ्रान्समधील बंडाला तो प्रथम जरी अनुकूल होता तरी पुढें पुढें या बेशिस्त स्वातंत्र्याविरुद्ध झाला. १८०० त तो `लेक्स’ या भागांत रहावयास गेला. तेथें सौदे हा कवि त्याच्याबरोबर रहात असे. कोलेरिज याला अफूचा नाद अतिशय असे. त्यामुळें त्याची शरीरप्रकृति फार नाजूक असे. १८०१ त त्याची प्रकृति ढासळूं लागली. त्यामुळें त्याला विश्रांति घेणें जरूर पडलें. १८०४ मध्यें तो प्रकृतीच्या स्वास्थ्यासाठीं माल्टा येथें गेला. तेथें असतांना त्याची व माल्टाचा गव्हर्नर सर अलेक्झाडंर बाल याची मैत्री जमली व बालनें त्याला आपला सेक्रेटरी नेमलें. पण लवकरच तो या नोकरीला कंटाळला व त्यानें तिचा राजीनामा देऊन इटलींत प्रवास करण्यास सुरुवात केली. इटलीत असतां टीक, हंबोल्ट, बेन्सन इत्यादि मोठमोठ्या विद्वानांशीं त्याचा परिचय झाला. तो १८०६ त इंग्लंडात परत आला. १८०८ त त्यानें रॉयल इन्स्टिट्यूशन या संस्थेतर्फे शेक्सपीयरवर व्याख्यानें दिली. नंतर तो वर्डस्वर्थकडे रहावयास गेला. येथें असतांना त्यानें `फ्रेंड’ नांवाचें एक पत्र सुरू केलें व अवघे ९ महिनेच टिकलें. १८१२ मध्यें त्यानें पुन्हा शेक्सपियरवर व्याख्यानें दिलीं. १८१३ त त्यानें लिहिलेल्या `रिमोर्स’ या नाटकाचा डरूअरीलेन थिएटरांत प्रयोग झाला व तो यशस्वीही वठला. १८१७ त बायॉग्रफीया लिटरेरिया सिबिलाइज लीव्हज व स्वत:चें आत्मवृत्त अशीं तीन पुस्तकें त्यानें प्रकाशित केलीं. १८१८ त पुन्हां त्यानें कांहीं व्याख्यानें दिलीं. पण पुढें मात्र त्याची प्रकृति फारच बिघडूं लागली. तरी पण त्याचा व्यासंग अखेरपर्यंत चालूच होता. त्याच्या काव्यावर लुब्ध झालेले कित्येक लोक त्याच्याशीं चर्चा करण्याकरतां, व त्याच्या तोंडून मननीय विचार ऐकण्याकरतां जमत असत. १८२४ त रॉयल सोसायटी ऑफ लिटरेचरचा अ‍ॅसोशिएट म्हणून त्याची निवड करण्यांत आली व त्यामुळें त्याला १०० गिनींचा तनखा मिळूं लागला. १८२५ त त्याचें `एड्स टु रिल्फेक्शन’ हें काव्य व `दि कॉन्स्टिट्यूशन ऑफ चर्च अँड स्टेट’ हा ग्रंथ प्रसिद्ध झाला. १८३४ त तो मरण पावला. त्याच्या मृत्यूनंतर १८३५ त `टेबलरॉक्स’, १८०० त `कन्फेशन्स ऑफ अन एनक्रायरिंग स्पिरिट, `लेटर्स अँड अ‍ॅनिमा पोएटा’ हे ग्रंथ प्रसिद्ध करण्यांत आले. कोलेरिज हा असाधारण बुद्धिमत्तेचा माणूस होता. त्याची प्रतिभा उच्च दर्जाची होती. त्याची कल्पनाशक्ति दाडंगी होती. त्यानें लिहिलेल्या काव्यांवरून तो किती उच्च दर्जाचा कवि होता हें दिसून येतें. पण तो केवळ पहिल्या प्रतीचा कवि होता एवढेंच नाही, तर तो उत्कृष्ट टीकाकारहि होता. शेक्सपियर अगर वर्डस्वर्थवरील त्याचे लेख वाचले असतां अगर काव्याच्या सिद्धांतावरील त्याचें विवेचन वाचलें असतां वरील म्हणण्याची सत्यता पटल्याशिवाय रहात नाहीं. तत्वज्ञानाचा व धर्माचा अभ्यास त्यानें खोल रीतीनें केला होता व त्याच्या मतांची छाप तत्कालीन इंग्लिश तत्वज्ञानाच्या वाङ्मयावर पडलेली आढळून येते. खासगी भाषणें करण्यातं तर त्याचा हातखंडा असे. तो आपल्या संभाषणानें श्रोतृवृंदास भारून टाकीत असे. त्याला दुष्ट व्यसन नसतें तर त्यानें वाङ्मयांत आणखी पुष्कळच भर टाकली असती. तरी पण आहे त्या काव्यावरून व लेखनावरून त्यानें इंग्लिश वाङ्मयांत फार उच्च दर्जाचें स्थान त्यानें पटकावलें आहे व तें यथायोग्य आहे यांत वाद नाहीं.

[संदर्भग्रंथ- जे. डी. कँपबेल- सॅम्यूअल टेलर कोलेरिज-ए नॅरेटिव्हं १८९३; एच. डी. ट्रेल- कोलेरिज (मेन ऑफ लेटर्स सीरीज १८८४).].

   

खंड ११ : काव्य - खते  

  काव्य

  काव्हूर

 

  कॉव्हेंट्री
  काश
  काशी
  काशीनाथोपाध्यायं
  काशीपूर, त ह शी ल
  काशीफळ
  काशीबाई पेशवे
  काशीराज पंडित
  काश्गर
  काश्मीर संस्थान
  काश्मीरी
  काश्मीरी ब्राह्मण
  काश्मिरी भाषा
  काश्मोर
  काश्यप
  काष्टिन
  कास
  कासगंज त ह शी ल
  कासरगोड, ता लु का
  कासलपुरा
  कांसव
  कासार
  कांसार - वाणी
  कासारबारी (द्वार)
  कासाला
  कासिया
  कासीमबझार
  कासूर
  कासेगांव (१)
  कासेगांव
  कॅस्टेलो ब्रंको
  कास्पियन समुद्र
  काहूत
  काळपुळी
  काळहोळ
  काळाआजार
  काळा चौतरा
  काळा पहाड
  काळा बाग, ज मी न दा री
  काळा बाग छावणी
  काळासमुद्र
  काळी नदी
  काळी सिंध
  किउंथल
  किओटो
  किंकर
  किंकरी
  किक्ली
  किग्गतनाड
  किंग्जटाउन
  किंग्जलिन
  किंग्स्टन
  किचनेर लॉर्ड (१८५०-१९१६)
  किच्चौंचा
  किट्स सेंट
  किंडत, पो ट जि ल्हा
  किंडर गार्टन
  किड् बेंजामिन (१८५८)
  कित्तुर
  किंनगिन ता लु का
  किनवत
  किनवत जंगल
  किनु
  किन्नर
  किन्हई
  किन्हळ
  किंपुरूषवर्ष
  किबमरो
  किंबर्ले
  किमेदिजमीनदार
  किरगेरी
  किरवंत
  किरवळें
  किराईत
  किराकत
  किरात
  किरार
  किरीटी
  किरौली
  किर्घी
  किर्चाफ, गुस्टाब राबर्ट
  किर्मीर
  किर्लोस्कर, बळवंत पाडुरंग उर्फ अण्णासाहेब
  किलकिल यवन
  किल सैफुल्ल
  किल सोभ सिंध
  किलार्ने
  किलिमनूर
  किलिमांजारो
  किल्लेकोट व तटबंदी
  किलहार्न डॉ. एफ्
  किशनगंज, पो ट वि भा ग
  किशनगड सं स्था न
  किशनचंद
  किशोरगंज पो ट वि भा ग
  किष्किंधा
  किसान
  कीकट
  कीचक
  कीचक जात
  कीटक अथवा षट्पद
  कीटस् जॉन
  कीन चार्लस सॅम्युएल
  कीफ, प्रां त
  कीर
  कीरतपूर
  करिथर
  कीर्तन
  कीर्तने, नि ळ कं ठ ज ना र्द न
  कीर्तने, विनायक जनार्दन
  कील
  कीलकरै
  कीलिंग बेटें
  कुकरमुंडे
  कुकी
  कुंकुमवृक्ष
  कुकुर
  कुंकू
  कुक्शी
  कुक्सहॅवन
  कूंग्ययोन
  कुंच, त ह शी ल
  कुचबिहार, सं स्था न
  कुचला
  कुंचावन
  कुंजपुर
  कुंजर
  कुंजा
  कुंजुरी
  कुंज्रा
  कुटकी
  कुटासा
  कुटुंब
  कुट्टापरान्तक
  कुठार
  कुडची
  कुंडल
  कुडलगी
  कुडवक्कल
  कुडवासल
  कुडळा
  कुडा
  कुंडापूर ता लु का
  कुडालोर ता लु का
  कुडाळ
  कुडाळदेशकर ब्राह्मण
  कुडाळसंगम
  कुंडिनपुर
  कुडुमी
  कुडें
  कुणकुंबी
  कुणबी
  कुतउलआमारा
  कुंतनहसहळ्ळी
  कुंतल
  कुंताप
  कुंति
  कुंतिभोज
  कुतियान
  कुंती
  कृतुबदिया
  कुत्तालम्
  कुत्बमिनार
  कुत्बशहा
  कुत्बशाही
  कुत्बुद्दीन-ऐबक
  कुत्रा
  कुत्रु
  कुत्स
  कुंदकुंदाचार्य
  कुंदगोळ
  कुंदरेमुख
  कुंदा टेंकडी
  कुंदा तहशील
  कुनिगल
  कुनिहार
  कुन्ड्ट
  कुन्ननकुलम्
  कुन्नूर
  कुन्हळ
  कुंबुम्
  कुबेर
  कुब्ज विष्णुवर्धन
  कुब्जा
  कुंभ
  कुंभकर्ण
  कुंभकोणस्
  कुंभराणा
  कुंभळगड
  कुंभा
  कुंभार
  कुंभारकाम
  कुंभारडी डोंगर
  कुंभेर
  कुंभोज
  कुम
  कुमठा ता लु का
  कुमाऊन
  कुमार
  कुमारखली
  कुमारजीव
  कुमारदेवी
  कुमारधारी
  कुमारपाल
  कुमारराज
  कुमारिल भट्ट
  कुयली
  कुरकुंब
  कुरंगगड-अलंगगड
  कुरडू
  कुरम एजन्सी
  कुरम नदी
  कुरमवार
  कुरमी
  कुरवा
  कुरसेंग पो ट वि भा ग
  कुराण
  कुराबर

  कुरिग्राम पो ट वि भा ग

  कुरू
  कुरूजांगल
  कुरूंद
  कुरूंदवाड
  कुरूनेगॅला
  कुरूपांचाल
  कुरूंबा
  कुरूंब्रनाड
  कुरूयुद्ध
  कुरूवर्ष
  कुरूष्पाल
  कुरूक्षेत्र
  कुर्तकोटी
  कुर्दिस्तान
  कुर्ला
  कु-हा
  कु-हाडखुर्द्द
  कुल
  कुलपहार
  कुलशेखर
  कुलशेखरपट्टणम्
  कुलाची
  कुलाबा
  कुलाबा किल्ला
  कुलित्तलइ
  कुलुइन्सूर अथवा कुटेश्वर
  कुलु तहशील
  कुलुहा
  कुवम
  कुवलयापीड
  कुवलाश्व
  कुश
  कुशद्वीप
  कुशध्वज
  कुशनाभ
  कुशलगड
  कुशस्थली
  कुशान
  कुशाव
  कुशावर्त
  कुशिनगर
  कुष्ठ
  कुष्तगी
  कुष्तिया
  कुसवन
  कुसाजी भोंसले
  कुसुगल
  कुसुंबा
  कुंहरसेन
  कुळकर्णी
  कुळिथ
  कूका
  कूटमाळी
  कूडलगी
  कूंदियन
  कूबा
  कूर्ग
  कूर्म
  कूर्मदास
  कूर्मपुराण
  कृतवर्मा
  कृति
  कृत्तिका
  कृत्तिवास
  कृप
  कृपाराम
  कृमिसमूह
  कृषिकर्म किंवा शेती
  कृष्ण
  कृष्णकवि
  कृष्णगर
  कृष्णदत्त
  कृष्णदयार्णव
  कृष्णदास
  कृष्णदासमुद्गल
  कृष्णदेवराय
  कृष्णदेव होयसळ
  कृष्णद्वैपायन
  कृष्णनाईक वरंगळकर
  कृष्णमूत्र ज्वर
  कृष्ण याज्ञवलकी
  कृष्णराजपेठ
  कृष्णराव खटावकर
  कृष्णराव बल्लाळ काळे
  कृष्णाकुमारी
  कृष्णागिरी
  कृष्णा जिल्हा
  कृष्णाजी कंक
  कृष्णाजी त्रिमल
  कृष्णाजी नाईक जोशी
  कृष्णाजी भास्कर
  कृष्णाजी विनायक सोहोनी
  कृष्णा नदी
  कृष्णान्वक
  केअर्नस, जॉन एलियट
  केइ द्वीपसमूह
  केओंझर संस्थान
  केकती
  केकय
  केकरी
  केकुल फ्रेडरिक ऑगस्ट
  केंजळगड, अथवा घेरखेळज किल्ला
  केटर हेन्री
  केटी
  केटो मार्कस पो र्शि अ स
  केटो मार्कस दुसरा
  केडीझ
  केणी
  केदारनाथ
  केदारभट्ट
  केंदूर
  केंदूली
  केंद्रापारा
  केन
  केनिया
  केनिया पर्वत
  केनिलवर्थ
  केन्सिंग्टन
  केप कोस्ट
  केप टाउन
  केप प्राव्हिन्स
  केप्लर योहान
  केंब्रिज
  केरल
  केरवली
  केराढी
  केरूर
  केरो
  केलडी
  केलसी
  केला
  केल्व्हिन विल्यम थामसन लॉर्ड
  केवट
  केवडा
  केशर
  केशव
  केशवचंद्र सेन
  केशवपुर
  केशवस्वामी
  केशी
  केशोरइपाटण
  केसरिया
  केसरी
  केसरीनाथ
  केसरीय
  केसीध्वज
  केसो भिकाजी दातार
  केळ
  केळवाडा
  केळवाडी
  केळवे माहीम
  केळापुर
  केळोद
  कैकाडी
  कैकुबाद
  कैकेयी
  कैकोलन
  कैटभ
  कैथल
  कैफेंगफु
  कैमगंज
  कैमुर
  कैय्यट
  कैराण
  कैलास
  कैवर्त जात
  कैसर गंज
  कोइनिग, कार्ल रूडाल्फ
  कोइंबतूर
  कोइंब्रा
  कोइरी
  कोइल कुंतल
  कोकटनुर
  कोंकण
  कोंकणपुर
  कोंकणस्थ वैश्य
  कोंकणी
  कोंकणी भाषा
  कोकनाडा
  कोकंब
  कोका
  कोकिल
  कोकिलाव्रत
  कोको
  कोकोनॉर
  कोकोबेटें
  कोंगनोली
  कोंगाळव
  कोंगू देश
  कोच जात
  कौचाबंबा
  कोचिन
  कोचिनील किडे
  कोट
  कोंट, ऑगस्ट
  कोटकपुरा
  कोटगड
  कोटगळ
  कोटगिरी
  कोटचांदपूर
  कोटद्वार
  कोटपुतळी
  कोटा, संस्थान
  कोटा ता लु का
  कोटापल्ली
  कोटी
  कोटुमचगी
  कोटेश्वर
  कोट्टापट्टम्
  कोट्टायम्
  कोट्टारू
  कोट्टूरू
  कोट्रा किंवा सांगानी
  कोठारिया
  कोठी
  कोठी
  कोठूर
  कोड
  कोंडका
  कोंडगल
  कोंडगांव
  कोडचांद्री
  कोंडपल्ली
  कोडमगी
  कोंडविडु
  कोंडवीडू गाणदेव
  कोंडाणे
  कोंडाणें किल्ला
  कोडीनार
  कोडैकानल, ता लु का
  कोडौंग
  कोण्णूर
  कोतवाल
  कोत्रंग
  कोत्रा
  कोत्री, ता लु का
  कोथिंबीर
  कोंदिवटी लेणीं
  कोद्रु
  कोनारक
  कोनिग्जबर्ग
  कोनोल्ली कालवा
  कोन्नूर
  कोन्हे राम कोल्हटकर
  कोन्हेरराव फांकडे
  कोपनहेगन
  कोपरगाव
  कोपर्निकस निकोलस
  कोपळ
  कोपागंज
  कोप्प
  कोप्पल
  कोंबड्या
  कोबर्ग
  कोबी
  कोम-मौजे-कसबा
  कोमटी
  कोमारपाइक
  कोमिल्ल गांव
  कोयी
  कोरकई
  कोरपूट तहशील
  कोरफड
  कोरा
  कोरिंग
  कोरिया
  कोरिया संस्थान
  कोरी
  कोरूना शहर
  कोरेगांव (१)
  कोरेगांव (२)
  कोर्कू जात
  कोर्ट
  कोर्टरॉय
  कोर्डोफान
  कोयार्क लोक
  कोर्वइ
  को-हा
  कोल
  कोलकइ
  कोलगांग
  कोलघा
  कोलचिस
  कोलचेस्टर
  कोलंब, चार्लस आगस्टिन
  कोलंबस
  कोलंबस रा ज धा नी
  कोलंबिया
  कोलबेर
  कोलंबो
  कोलब्रुक
  कोलम
  कोलाचल
  कोलायन
  कोलार
  कोलार सरोवर
  कोलिकेर, रूडोल्फ आलबर्ट व्हॉन
  कोलेगल
  कोलेरिज सॅम्युअल टेलर
  कोलेरून
  कोलोन
  कोलोफोन
  कोलोरॅडो
  कोल्लंगड
  कोल्लमशक
  कोल्लैमलई
  कोल्हटकर, भाऊराव
  कोल्हा
  कोल्हाटी
  कोल्हाण
  कोल्हापूर
  कोवनो
  कोवेलंग
  कोश
  कोशिंब
  कोशी
  काशी
  कोष्टी
  कोष्ठ
  कोस
  कोसगी
  कोसम
  कोसल
  कोसीगी
  कोस्टारिका
  कोहइबाब
  कोहली
  कोहलू
  कोहळा
  कोहाट
  कोहिस्तान
  कोहीम
  कोहीर
  कोळसा
  कोळिंजन
  कोळी
  कोळीजात
  कोळ्ळीप्पाक्कई
  कौटिल्य
  कौण्डिन्य
  कौण्डिन्यपुर
  कौपर, वि ल्य म
  कौरव
  कौल
  कौशांबी
  कौषीतकी, ब्रा ह्म ण
  कौसल्या
  क्यबिन
  क्यवक्कू
  क्यान्डू, मेजर टी
  क्युरी, पेरी व मॅडम
  क्युरेषी
  क्यूबा
  क्यूमी
  क्यैकटो
  क्यैकमराव
  क्यैकलत
  क्यैक्कमी
  क्यैंगटन
  क्यैंगलोन
  क्यैंधकम
  क्योनपिआव
  क्यौकपदौंग
  क्यौकप्यू
  क्यौकक्यी
  क्यौक्तन
  क्यौक्ता
  क्यौक्से
  क्यौगोन
  क्रॅकौ
  क्रतु
  क्रप आल्फ्रेड
  क्रमवंत
  क्रायसीन
  क्रॉय सेंट
  क्राँस्टाट
  क्रियावाद
  क्रिसा
  क्रीट
  क्रूगर
  क्रून्स्टाड
  क्रेक
  क्रेसी
  क्रोपॉटकिन
  क्रोमाइट
  क्रौंचद्वीप
  क्लाइव्ह
  क्लासिअस, रूडाल्फ जुलिअस इम्यान्युएल
  क्लोजपेट
  क्लोरोफार्म
  क्विटो
  क्विबेक
  क्विलान
  क्वीन्स्टौन
  क्वीन्सलंड
  क्वील्हानी
  क्वेकर पंथ
  क्वेटापिशीन
  क्वेटा
 
  खगरिया
  खंगार
  खगौल
  खजुराहो
  खजुवा
  खजुहा
  खजूर
  खझर
  खटाव
  खटौली
  खट्वांग
  खंड
  खडक, ओ ळ ख
  खडकवासलें तलाव
  खडकी
  खंडगिरी
  खंडायत
  खंडाळ
  खंडाळा
  खडीचा दगड
  खडीचें काम
  खंडपरा
  खंडेराव गायकवाड
  खंडेराव गुजर
  खंडेराव दाभाडे
  खंडेराव हरि
  खंडेराव होळकर
  खंडेलवाल
  खंडेला
  खंडोजी माणकर
  खंडो बल्लाळ
  खंडोबा
  खतें

 

 

   

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान निर्मित महत्वपूर्ण संकेतस्थळे  

   

पुजासॉफ्ट, मुंबई द्वारा निर्मित
कॉपीराइट © २०१२ --- यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान, मुंबई - सर्व हक्क सुरक्षित .