प्रस्तावना खंड  

   

सूची खंड  

   
Banners
   

अक्षरानुक्रम (Alphabetical)

   

विभाग तेरावा : घ - जलपैगुरी

चोरी — हा शब्द संस्कृत चुर् या धातूपासून झालेला आहे. जंगम माल मालकाच्या परवानगीवांचून त्याच्या ताब्यांतून नेणें यालां चोरी म्हणतात. चोरी हा सर्व आधुनिक कायदेपद्धतींत फौजदारी गुन्हा गणला जातो. चोरीशीं सदृश असे इतर गुन्हे पीनल कोडांत दिले आहेत तेः— (१) जबरीची चोरी किंवा दरोडा (रॉबरी), (२) ठकबाजी (चीटिंग), (३) अपहार (मिस अप्रोप्रिएशन), (४) विश्वासघात (ब्रीच ऑफ ट्रस्ट), व (५) अपक्रिया (मिस्चीफ).

कित्येक प्राचीन कायद्यांत साधी चोरी हा फौजदारी गुन्हा नसे. उदा. रोमन कायद्यांत चोरीबद्दल दिवाणी काम चालून मालकाला चोरीस गेलेला माल किंवा त्याच्या दुप्पट किंवा चौपट किंमत चोरांकडून देववीत असत. प्राचीन इंग्रजी कायदाहि तसाच होता. गुरें चोरणें वगैरे महत्वाच्या चोर्‍यांनां मात्र फौजदारी गुन्हा समजून फाशी, हद्दपारी, सक्तमजुरी वगैरे कडक शिक्षा असत. गुलाम वगैरे माणूस पळवून नेणें याचाहि रोमन कायद्यांत चोरींत समावेश करीत असत; पण आधुनिक इंग्रजी कायद्यांत तो 'अ‍ॅबडक्शन' म्हणून निराळ्या जातीचा गुन्हा मानतात. रोमन कायद्यांत आणखी एक फरक असा होता कीं, विवाहित स्थितींत नवराबायकोला एकमेकांविरूद्ध चोरीचा आरोप करतां येत नसे. पण इंग्रजी कायद्यांत 'मॅरिड वुइमेन्स प्रॉपर्टी अ‍ॅक्ट' (विवाहित स्त्रियांच्या मालमत्तेबाबत कायदा) झाल्यापासून तशी फिर्याद करतां येते. अलीकडील इंग्रजी कायद्यांत चोरीच्या गुन्ह्याला कामल शिक्षा चौदा वर्षे सक्तमजुरी ही आहे. १६ वर्षाच्या आंतील मुलांनां फटक्यांची शिक्षाहि देतात.

भारतीय — स्मृतिग्रंथांत 'स्तेय' म्हणजे चोरी (थेफ्ट) आणि 'साहस' म्हणजे दरोडा (रॉबरी) असे दोन पृथक् गुन्हे मानले आहेत; व त्यांची मनूनें व्याख्या दिली आहे तीः—

स्यात्साहसं त्वन्वयवत्प्रसभं कर्म यत्कृतम् ।
निरन्वयं भवेत्स्तेयं हत्वापव्ययते च यत् ॥
मनुस्मृति अ. ८ श्लोक ३३२.

स्मृतिग्रंथांतील कायदा चालूं पिनल कोडांतील कायद्याच्या दृष्टीनें दोन महत्वाच्या बाबतींत भिन्न दिसतो. पहिली बाब म्हणजे वर्णभेदानुरूप दण्डभेद म्ह. चोराला ब्राम्हण क्षत्रियादि भेदानें दण्डाचें प्रमाण कमजास्त असें तें येणेंप्रमाणें :—
अष्टापाद्यं तु शूद्रस्य स्तेये भवति किल्विषम् ।
षोडशैव तु वैशस्य द्वात्रिंशत्क्षत्रियस्यच ॥
ब्राम्हणस्य चतुःषष्ठिः पूर्णं वापी शतं भवेत ।
मनुस्मृति अ. ८ श्लो. ३३७-३८.

हा प्रकार 'कायद्याच्या दृष्टीनें सर्व इसम सारखेच असतात' (ऑल मेन आर  ईक्वल बिफोर लॉ) या सुप्रसिद्ध कायदेतत्त्वाच्या विरूद्ध आहे. तसेच शारीरिक शिक्षेसंबंधानेंहि स्मृतिग्रंथातले नियम आधुनिक कायदेपद्धतीला अमान्य असे आहेत. चोरीला पिनल कोडांत सक्तमजुरीहून अधिक कडक शिक्षा नाहीं. पण स्मृतिकार शिक्षा सांगतात त्या शरीरावयवच्छेद व प्रत्यक्ष वध इतक्या कडक आहेत. त्या अशा—
अङ्गुली ग्रंथभेदस्य च्छेदयेत्प्रथमे ग्रहे ।
द्वितीये हस्तचरणौ तृतीये वधमर्हति ॥ मनुस्मृति.
येन येन परद्रोहं करोत्यंशेन तस्करः ।
छिन्द्यादङ्गं नृपस्तस्य न करोति यथा पुनः ॥
कात्यायन.

कोणत्यहि आधुनिक सुधारलेल्या राष्ट्रांत चोरीला मरणाची शिक्षा नाहीं. आणि शरीरावयवच्छेदनाची शिक्षा तर खून वगैरेसारख्या कोणत्याहि भयंकर गुन्ह्याला नाहीं. मराठी रियासतींत वरील स्मृतिकारांच्या वचनांस अनुसरून व्यवस्था असे. चोरी आणि दरवडा ह्या दोन गुन्ह्यांस शिक्षा फार कडक देण्यांत येत असे. दोन्ही प्रकारच्या गुन्ह्यांच्या कामीं गुन्हेगारांस अटकेंत ठेवण्याची, ठार मारण्याची, हात, पाय, कान कापण्याची शिक्षा करण्यांत येत असे. शिवाय चोरीस गेलेला माल गुन्हेगारांकडून मालकांस परत देवविण्यांत येत असे. याखेरीज सरकारची गुन्हेगारी ही अपराध करणारांकडून वसूल करण्यांत येत असे. चोरी करणारास अगर दरवडा घालणारास अटक करण्यांत येत असे; एवढेंच नव्हे परंतु त्याच्यापाशीं रहाणार्‍या त्याच्या आप्तांसहि अटक करण्यांत येत असे. रस्तालुटीच्या कामांत गुन्ह्याचा माग आमुक एक गांवापावेतों जाऊन पुढें त्या गांवांतील लोकांनीं माग काढून न दिल्यास लुटीस गेलेला माल भरपाई करून देण्याची जबाबदारी ज्या गांवापावेतों माग गेला असेल त्या गांवांतील लोकांवर असे. चोरी आणि दरवडा या दोन गुन्ह्यांच्या कामीं कोणत्या प्रकारची व्यवस्था करण्यांत येत असे याचें एक उदाहरण येणेंप्रमाणेः—

सित समीनान मया व अलफ या सालांत कोंकणप्रांतीं चोरट्यांनीं चोर्‍या करण्याचा फार सुळसुळाट चालविला. तेव्हां ५८ चोरांस धरून आणून त्यांची चौकशी करून त्याचे अपराध हुजूर लिहून पाठविण्यांत आले. या एकंदर ५८ चोरांपैकी २० चोरांचीं डोकीं मारावयाचा, १३ असामींचा उजवा हात व डावा पाय, अठरा असामींचा उजवा हात, चार असामींचा उजवा हात व एक कान, एक असामीचा उजव हात व पाय व एकाचा कान कापण्यास हुकूम करण्यांत आला. या अठ्ठावन्न चोरांच्या पुढार्‍यांस विशोभित करून फिरवून मेक देऊन मारावा असा हुकूम सोडण्यांत आला. [सित समानीन मया व अलफ, वाड भाग ८ पान ९६.].

चोरी आणि दरवड्याचे गुन्हे करणार्‍या लोकांचा तपास लागावा म्हणून हे गुन्हे करणार्‍या लेकांबद्दल माहिती देणारांस सरकारकडून बक्षीस देण्यांत येत असे. ही गोष्ट डवा भाग ८ पान ९५ वरील उल्लेखावरून दिसून येते.

इतर देश.— चोरीच्या गुन्ह्याला शरीरावयवच्छेदनाची व मरणाची शिक्षा जपानी, इस्लामी, इराणी, आयरिश तसेंच शपथ व दिव्य करणें या गोष्टी पुष्कळ प्राचीन कायद्यांत असत. पण याशिवाय चोरीसंबंधीं कांहीं चमत्कारिक माहिती येथें देतों. केल्टिक कायद्यांत चोराला गुलामाप्रमाणें विकणें ही एक शिक्षा असे. प्राचीन रोमन कायद्यांत चोराला पकडून आणण्याचें काम फिर्यादीला करावें लागत असे; आणि तें शक्य झाले नाहीं तर मॅजिस्ट्रेटला चोर असेल तेथें नेऊन चोराला पकडण्यांत येत असे. हिब्रू कायद्यांत 'मालमत्तेविरूद्ध गुन्हे' या सदराखालीं व्यभिचार (अल्पवयी माणसाला किंवा बायकोला) फूस लावून किंवा जुलमानें नेणें, निष्काळजीपणामुळें दुसर्‍याचें नुकसान करणें, चोरी, व्याजखोरी (यूझरी), बळजोरी (रेप), हे गुन्हे दिले आहेत. ट्यूटन स्लाव्ह लोकांच्या कायद्यांत घोडा चोरणाराला सर्वांत अधिक कडक म्हणजे दगड फेंकून ठार मारण्याची शिक्षा असे.

   

खंड १३ : घ - जलपैगुरी  

 

 

 

  घंटय्याकवि
  घटोत्कच
  घटोत्कच लेणीं
  घड्याळ
  घनी
  घनौर
  घांट
  घाटगे
  घाटाळ
  घातमपूर
  घानची
  घायपात
  घारगड किल्ला
  घारघोडा
  घारापुरी
  घाशीराम कोतवाल
  घांसदाणा
  घासी
  घिरथ
  घिसाडी
  घुगुस
  घुंड
  घुबड
  घुराम
  घेरिया
  घेवडा
  घोटकी
  घोडबंदर
  घोडा
  घोडाघांट
  घोडाबारी
  घोडासर
  घोडें
  घोडेघांस
  घोरपड
  घोरपडी
  घोरपडे
  घोरी घराणें
  घोशी
  घोसाळे
  घोसी
  घोळ
 
 
  चउमू
  चकमा
  चकला रोषनाबाद
  चकवाल
  चकिया
  चक्कियर
  चक्कीनोआरो
  चक्रपाणि
  चक्रवर्ती
  चक्राप्पा
  चंगनाचेरी
  चंगर
  चच, चचनामा
  चचान
  चटया
  चडार
  चंडी
  चतुरमहाल
  चतुर साबाजी
  चतुरसिंग
  चतुर्थ
  चत्रा
  चॅथॅम
  चंदगड
  चंद घराणे
  चंदन
  चंदभाट
  चंदरभान
  चंदावरकर, नारायण गणेश
  चंदासाहेब
  चंदीपुर
  चंदेरी
  चंदेल्ल
  चंदौली
  चंदौसी
  चंद्र
  चंद्रकोना
  चंद्रगिरी
  चंद्रगुप्त
  चंद्रगोमिन्
  चंद्रनगर
  चंद्रभागा
  चंद्रहास
  चंद्रावती अथवा चंद्रावली
  चन्नगिरी
  चन्नपट्टण
  चन्नबसव
  चन्नरायपट्टण
  चंपा
  चंपानेर
  चपारण
  चंपावत
  चंपाषष्ठी
  चंबळा नदी
  चबा संस्थान
  चमारडी
  चरक
  चरखा
  चरखारी
  चरणदासी
  चरणव्यूह
  चरबी
  चरबीचें झाड
  चरी
  चर्मण्वती
  चलत-चित्रें
  चलन
  चल्लाकेरे
  चवळी
  चहा
  चक्षुर्मंनु
  चाकण
  चाकवत
  चागई
  चांगदेव
  चांगभकार
  चांगा केशवदास
  चाघताइखान
  चांचेगिरी
  चाचो
  चांडोद
  चाणक्य
  चातुर्मास्य
  चातुर्मास्य याग
  चातुर्वर्ण्य
  चात्सु
  चादचा
  चांदपूर
  चांदबिबी
  चांदभाट
  चांदला
  चांदवड
  चांदा
  चांदूर
  चांदूर बाजार
  चांद्रायण
  चानन शानन
  चानस्मा
  चानाल
  चानोड
  चाप्रा
  चाफळ
  चाबुआ
  चांभार
  चाम
  चामखीळ
  चामन
  चामराजनगर
  चामुंड
  चामुर्शी
  चार
  चारखा
  चारण
  चारदुआरं
  चारसद
  चारा
  चारीकार
  चार्टिझम
  चार्लंमांट, अर्ल ऑफ
  चार्वाक
  चालुक्य घराणें
  चालसिस
  चावडा
  चावंद
  चास-कमान
  चॉसर
  चासा
  चाहमान उर्फ चौहान
  चाळिसगांव
  चिक
  चिकंजी
  चिकबळ्ळापूर
  चिकाकोल
  चिकोडी
  चिक्कणर्ति
  चिक्केरूर
  चिक्टीआबर
  चिक्नायकन्हळ्ळी
  चिक्मगळूर
  चिखलदरा
  चिखली
  चिंगलपट
  चिंच
  चिचगड, जमीनदारी
  चिंचलीगदड
  चिंचवड
  चिचेवाडा
  चिंचौली
  चिंच्यु
  चिटणीस
  चितलनगर जमीनदारी
  चितळ
  चितळदुर्ग
  चिताकुल
  चिंतामणी
  चिंतामणी कवि
  चिंतामणी रघुनाथाचार्य
  चितारी
  चिति
  चितोड
  चित्तगांग
  चित्तगांग डोंगराळ प्रदेश
  चित्ता
  चित्तूर
  चित्फिरोझपूर
  चित्रकला
  चित्रकाव्य
  चित्रकूट
  चित्रकोट
  चित्रगुप्त
  चित्ररथ
  चित्रसंग्रहालयें
  चित्रळ
  चित्रांगदा
  चित्रावाव
  चिदंबर दीक्षित
  चिदंबरम्
  चिंदविन
  चिंदविन नदी
  चिदानंद स्वामी
  चिनडोंगर
  चिनमुलगुंद
  चिन लोक
  चिनसुरा
  चिनाब
  चिनीमाती किंवा केओलिन
  चिन्नविरन्ना
  चिन्नूर
  चिन्योत
  चिपळूण
  चिपळूणकर, कृष्णशास्त्री
  चिपळूणकर, विष्णुशास्त्री
  चिफू
  चिमणाजीआप्पा
  चिमणाजी दामोदर
  चिमणी
  चिरक्कल
  चिराबा
  चिलखत-वेदकालांतहि
  चिलिअनवाला
  चिली
  चिल्का सरोवर
  चिस्ती
  चीझी, अॅंटोनें लिओनार्ड डि
  चीन
  चीनी
  चीपुरुपल्ले
  चीर
  चीराल
  चुका
  चुकचि
  चुटिया
  चुडा
  चुडा संस्थान
  चुडेश्वर
  चुना
  चुनार
  चुंबकजन्य विद्युद्यंत्र
  चुंबकत्व
  चुंबकीय दृकशास्त्र
  चुंबन
  चुमल्हारी
  चुरू
  चूडामण
  चेकोस्लोव्हेकिया
  चेंगीझखान
  चेचेंझे
  चेटवई
  चेट्टी
  चेदूब बेट
  चेंबर्स रॉबर्ट
  चेयूर
  चेर घराणें
  चेरात
  चेरापुंजी
  चेरिअल
  चेरुमन
  चेरो
  चेर्रा
  चेल
  चेसेलडेन, विल्यम
  चेस्टरफील्ड
  चेस्टरफील्ड फिलिफ
  चैतन्य
  चैतसिंग
  चैत्य
  चैन
  चैबासा
  चोखामेळा
  चोवो
  चोडवरम
  चोध्रा
  चोपडे
  चोपदार
  चोबारी
  चोंभा
  चोरांग्ल
  चोरासी
  चोरी
  चोल
  चोल घराणें व चोल साम्राज्य
  चोवीस परगणा जिल्हा
  चौंगू
  चौघाट
  चौथाई, चौथ
  चौधरी
  चौबे जहागीर
  चौल
  चौलमुग्रा
  च्यवन
 
  छछरौली
  छट्टू
  छतारी
  छत्तरपूर
  छत्तिसगड विभाग
  छत्रपूर तहशील
  छत्रसाल
  छत्रे, केरो लक्ष्मण
  छत्रे, विष्णु मोरेश्वर
  छत्रे, सदाशिव काशीनाथ
  छंद:शास्त्र
  छप्पन देशचे राजे
  छप्रौली
  छब्रा
  छलाल
  छात
  छापखाना
  छापिआ
  छाप्री
  छायाचित्रपेटिका
  छाल
  छालिअर
  छिंद, लल्ल
  छिंदवाडा
  छिंपा
  छिब्रामऊ तहसील
  छुईखदान
  छुटिया
  छोटा उदेपूर
  छोटानागपूर
  छोटी साद्री
 
  जकात
  जॅक्सन अॅंड्र
  जॅक्सन व्हिल्ले शहर
  जखमा
  जगजीवनदास
  जगत्याल
  जगदलपूर
  जगदीशपूर
  जगन्नाथ
  जगन्नाथपंडित
  जगन्नाथपुरी
  जगन्नाथ शंकरशेट, मुर्कुटे
  जंगम
  जगय्या पेटा
  जंगल
  जंगल महाल
  जगलूर
  जगाध्री
  जग्रांव
  जंगीपूर
  जघाशूल
  जंजिरा
  जझिया
  जटलंड
  जटामांसि
  जटायु
  जटासूर
  जठरदाह
  जठरव्रण
  जडजीवघाद
  जडद्रव्य
  जडभरत
  जडवाद
  जडान्नविषबाधा
  जडावाचें काम
  जत
  जतिंग रामेश्वर
  जंतुजन्य रोग
  जतोई
  जत्रा
  जंदिआल गुरु
  जंदिआला
  जंदोला
  जनक
  जनजसवंत
  जननेंद्रियांचे गुप्तरोग
  जनमेजय
  जनस्थान
  जनाबाई
  जनार्दनस्वामी
  जनावरें
  जनीजनार्दन
  जपान
  जपानी वार्निस
  जबलपुर
  जंबुकेश्वरस्
  जंबुद्वीप
  जबूसर
  जमखिंडी
  जमदग्नि
  जमरुड
  जमाखर्च
  जमाबंदी
  जमालखान
  जमालपुर
  जमिकुंता
  जमीन
  जमीनदार व कुळें
  जमीनमहसूल
  जमुई
  जमेका
  जमेसाबाद
  जम्नोत्री
  जम्मलमडुगु
  जम्मू
  जयगड
  जयचंद
  जयदेव
  जयद्रथ
  जयनगर
  जयपाल
  जयपूर
  जयपुर जमीनदारी
  जयपुर संस्थान
  जयमल्ल
  जयरथ शृंगार
  जयरामस्वामी
  जयरामात्मज
  जयविजय
  जयसिंह
  जर उतणें
  जरतार
  जरत्कारु
  जरदाळू
  जरा
  जरासंघ
  जरीपटका
  जर्मन सिल्व्हर
  जर्मनी
  जलंगी
  जलजन्य विद्युतशक्ति
  जलघा
  जलपैगुरी

 

 

   

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान निर्मित महत्वपूर्ण संकेतस्थळे  

   

पुजासॉफ्ट, मुंबई द्वारा निर्मित
कॉपीराइट © २०१२ --- यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान, मुंबई - सर्व हक्क सुरक्षित .