प्रस्तावना खंड  

   

सूची खंड  

   
Banners
   

अक्षरानुक्रम (Alphabetical)

   

विभाग सतरावा: नेपाळ- बडोदें    
       
प्रतापसिंह महाराणा- हा प्रख्यात राणा उदेपूरच्या उदयसिंहाचा पुत्र होय. याला २४ भाऊ होते, त्यांपैकीं उदयानें आपला आवडता मुलगा जगमल यास, तो प्रतापाहून लहान असतांहि आपला वारस नेमलें होतें. ज्याप्रमाणें जगमल गादीवर बसला, परंतु प्रतापाच्या मामानें इतर सरदारांच्या मदतीनें जगमलास गादीवरून काढून प्रतापास मेवाडचा महाराणा केलें (१५७२). प्रतापानें तत्काळ आपलें चितोड अकबराच्या हातून परत मिळविण्याचा प्रयत्न आरंभला.

प्रतापानें आपली नवीन राज्यव्यवस्था सुरू केली. त्यानें प्रजेला अरवलीच्या डोंगराळ भागांत जेथें अकबराचा उपसर्ग होणार नाहीं,  अशा ठिकाणीं वस्ती करण्यास व लागवड करण्यास सांगितलें. मेवाडचा मैदानाचा सर्व प्रदेश बेचिराख केला व आपली राजधानी कमळमीर येथें केली. या राजधानीच्या आसपासच्याहि चारी दिशांनां सर्वत्र अरवलीचे डोंगर आहेत. ठिकठिकाणचे किल्ले सुसज्जित ठेविले होते. सुरतेहून जो सरकारी वसूल दिल्लीस जाई त्याचा रस्ता मेवाडांतून असल्यानें तो नेहमीं प्रताप लुटीत असे. प्रतापानें व त्याच्या अनुयायांनीं, ज्या रजपूत राजांनीं मुसुलमानांशीं सोयरिकी केल्या त्यांच्याशीं सामाजिक संबंध तोडून टाकला होता. यामुळें त्यांचा प्रतापावर जास्त राग होता. अकबरानें सेलीमला, मानसिंह व प्रतापाचा बाटगा पुटण्या (सागरजीचा पुत्र) महबतखान यांच्यासह प्रचंड फौजेनिशीं प्रतापावर पाठविलें. प्रतापाचें सैन्य सारें २२ हजार होतें. त्यांच्यामधील हळदीघाट येथील लढाई प्रख्यात आहे (जुलै १५७६); त्या लढाईत १२ हजार रजपूत ठार झाले. मुसुलमानांसहि कांही फायदा झाला नाहीं व त्यांचें नुकसानहि पुष्कळ झालें. शिवाय प्रतापाचा पराक्रम पाहून मुसुलमानांनां मिळालेला त्याचा भाऊ सूक्तसिंह हा पश्चात्ताप पावून प्रतापास सामील झाला व पुढें अखेरपर्यंत त्यानें प्रतापाची बाजू सोडली नाहीं. पुढल्या वर्षी पुन्हां मोगलांनीं स्वारी केली व कमळमीरास वेढा घातला; देव-याच्या ठाकुरानें फितूर करून कमळमीर मोंगलांच्या हवालीं केलीं. तेव्हां प्रताप चावंड येथे गेला. मानसिंहानें उदेपूर, गोगुंद हीं शहरें घेतलीं व चावंडावर चाल केली. तेव्हां प्रताप तेथून निसटला. त्यानें यापुढें जंगलांत व द-याखो-यांत राहून दिवस काढले व गनिमी काव्यानें लढून मोंगलांचे सैन्य कापण्याचा उपक्रम केला. अखेरीस मानसिंह कंटाळून परत गेला. याप्रमाणें (पंचवीस वर्षेपर्यंत) दरवर्षी पावसाळा संपल्यानंतर अकबराचें सैन्य प्रतापावर चढाई करून येई व त्यास प्रताप निधडया छातीनें तोंड देई. मात्र यामुळें त्याचें सैन्य कमी कमी होत गेलें. त्यास आपलें कुटुंब घेऊन सतत जागा बदलावी लागे. एकदां मुसुलमानांच्या हातांत त्याचें कुटुंब लागणार होतें, परंतु कवाहच्या भिल्लांनीं चपळाई करून त्या सर्वानां पेटा-यांत घालून जावरा येथील लोखंडाच्या खाणींत लपवून ठेविलें.

पुढें एकदां मात्र प्रतापाचें चित्त निश्चयापासून डळमळलें. त्याच्या मागें मोंगल सारखे लागल्यानें तो दमून गेला होता. मुक्कामाच्या जागीं जाऊन प्रसंगाचा विचार करीत असतां पुढील गोष्ट घडली. त्याच्या राणीनें मोळ गवताच्या बियाच्या दोन तीन भाकरी स्वतः भाजून आपल्या लहान मुलांनां दिल्या. त्यांपैकीं एक लहान मुलगी भाकर खात असतां एका रानमांजरीनें झडप घालून तिची भाकर पळविली. त्यामुळें तिनें किंकाळीं फोडली. ती एकून मात्र प्रतापाचें वज्रासारखें अंत:करण डगमगलें व त्यानें अकबरास, आपण तुझ्याशीं संधि करावयास तयार आहों असा निरोप पाठविला. त्याबरोबर अकबरास अतिशय आनंद झाला व राजधानींत सर्वत्र आनंदोत्सव सुरू झाले ही गोष्ट समजतांच बिकानेरच्या पृथ्वीराजानें एक काव्यमय व स्वदेशाभिमानानें ओथंबलेलें पत्र प्रतापास धाडलें. तें पत्र राजपुतान्यांत फार प्रख्यात आहे तें पत्र असें- ''अकबरानें नवरोझच्या बाजारांत सा-या रजपुतांची अबू्र घेतली आहे, फक्त बाप्पा रावळाच्या प्रतापानें अद्यापपर्यंत ख-या रजपुतांचें नांव राखलें आहे. तें नांवहि आज मलिन होणार काय? अकबर सम्राट मर्त्य आहे, प्रतापाचा निश्चय अमर आहे. सर्व जग त्याच्याकडे पहात आहे, त्याची निराशा होणार काय?'' याप्रमाणें असलेलें तें पत्र वाचून प्रतापाची नाउमेद जाऊन तो पुन्हां अकबरास तोंड देण्यास तयार झाला. पृथ्वीराजाचें पत्र आल्याबरोबर प्रतापास अनपेक्षित पैसाहि मिळाला. त्याचा दिवाण भामशाह यानें आपल्या जवळची अगणित संपत्ति प्रतापाच्या हवालीं केलीं. ती २५ हजार सैन्यास १२ वर्षे पुरेल इतकी होती. त्यामुळें प्रतापाला उत्साह येऊन त्यानें ताबडतोब मेवाडच्या असावध मोंगल सुभेदारावर हल्ला करून उदेपूर व कमळमीर घेतलें. त्यानंतर सपाटयानें एकामागून एक आपलीं सर्व ठाणीं व ३२ किल्ले घेऊन त्यानें एका वर्षात मुसुलमानांस मेवाडांतून हांकून दिलें (१५८६). फक्त चितोड, अजमेर व मंगलगड हीं तीन ठिकाणें घ्यावयाचीं राहिलीं. बहुतेक रजपुतांची प्रतापाबद्दल पूज्यबुद्धि वाढून ते त्याला सामील झाल्यानें अकबरास त्याचा मोड करतां आला नाहीं. प्रतापानें आपल्या अमरसिंह नांवाच्या मुलाकडून मुसुलमानांशीं आजन्म वैर ठेवण्याबद्दल व मेवाड स्वतंत्र ठेवण्याबद्दल शपथ घेवविली व मग पेशोलो तलावाच्या कांठीं आपल्या नेहमींच्या झोपडींत त्यानें प्राण सोडला (१५९७). अखेरपर्यंत तो गवती झोपडीत राहत असे. आज त्याच झोपडीच्या ठिकाणीं (उदेपूर) संगमरवरी राजवाडे झाले आहेत. प्रताप मेल्यावर अकबरानेंहि त्याची मुक्तकंठानें स्तुति केली. टॉड म्हणतो कीं, ''प्रतापाचें नांव अजूनहि सर्व राजपुतांत पूज्य मानलें जातें आणि पुढेंहि एखाद्या नवीन जुलमी राजसत्तेकडून रजपुतांत शिल्लक असलेली देशाभिमानाची ठिणगी विझेपर्यंत तें नांव पूज्यच मानलें जाईल. तसा दिवस येऊं नये ! परंतु जर तशी नियतीच ठरली असेल तर तो निदान ब्रिटीशांच्या शस्त्रानें तरी येऊं नये !'' (टॉड-राजस्थान. ऍनल्स ऑफ मेवाड प्र. ११; स्मिथ- ऑ.हि.इंडिया)

   

खंड १७ : नेपाळ - बडोदे  

 

 

 

  नेपोलियन
  नेब्रास्का
  नेमाजी शिंदे
  नेमाड जिल्हा
  नेमावर
  नेयगी
  नेर
  नेलमंगल
  नेलोर जिल्हा
  नेल्लीकुप्पम
  नेल्सन, व्हायकौंट होरेशिओ
  नेवाडा
  नेवासें, तालुका
  नेसर्गी
  नेस्टोरियन पंथ
  नैनवा
  नैनीताल
  नैमिषारण्य
  नैरोबी
  नैहाती
  नोंगख्लाव
  नोंगस्टोइन
  नोंगस्पंग
  नोबिलि, रॉबर्ट डी
  नोबिलि, लिओपोल्डो
  नोबेल, ऑलफ्रेड बर्नहार्ड
  नोबोसोफो
  नोलकोल
  नोविबझार
  नोहर
  नोहा
  नोळंबवाडी
  नौकानयन
  नौखाली
  नौगांव
  नौरंगपूर
  नौशहर
  नौशेरा, तहशील
  न्याय
  न्यायपद्धति
  न्यासा
  न्युन
  न्युमिडिया
  न्यूअर्क
  न्यूकॅसल
  न्यू जर्सी
  न्यूझीलंड
  न्यूटन, सर ऐझाक
  न्यूफाउंडलंड
  न्यूबिआ
  न्यूमन, कार्डिंनल
  न्यूमार्केट
  न्यू मेक्सिको
  न्यरेबर्ग
  न्यू हॅम्पशायर
  न्यू हेवन
  न्यौंग्लेबिन
  न्हावी
 
  प-आन
  पंका
  पकोक्कू, जिल्हा
  पंगतारा
  पगन
  पंगमी
  पंच
  पंचजन
  पचघा
  पंचभद्रा
  पंचमढी
  पंचमहाल
  पंचमहाशब्द
  पंचांग
  पंचाल
  पंजाब
  पटंचरु
  पंटनव
  पटल किंवा निरनकोट
  पटवर्धन, गंगाधरशास्त्री
  पटवर्धन घराणें
  पटवर्धन, पांडुरंग नरसिंह
  पटवेकरी
  पटुआखली
  पटेल-पाटील
  पटेलिया
  पटौंडी संस्थान
  पट्टण
  पट्टदकल
  पट्टा
  पट्टिकोंडा
  पट्टी, तहशील
  पठाण
  पठाणकोट
  पठारी संस्थान
  पडदा
  पडवळ
  पडवा
  पंडित, शंकर पांडुरंग
  पंडितराव
  पंडु
  पंडूआ
  पडौंग
  पंढरपूर
  पणि
  पतंग
  पतंजलि
  पतियाळा
  पत्तुकोट्टई
  पथेंग्यी
  पथ्यापथ्यविचार
  पदार्थविज्ञानशास्त्र
  पदुआ
  पद्मगुप्त
  पद्मनाभपुरम्
  पद्मपुराण
  पद्मिनी
  पद्रोणा
  पनवेल
  पनामा
  पनामा कालवा
  पन्ना, संस्थान
  पन्हाळा
  पंप
  पपनस
  पपया
  पंपा सरोवर
  पॅंफिलिआ
  पॅफ्लॅगोनियन लोक
  पबना, जिल्हा
  पयागले
  पयोष्णी अथवा पूर्णा नदी
  परकाल
  परजा
  परडा जमीनदारी
  परतवाडा
  परधाम
  पॅरॅफिन
  परभणी, जिल्हा
  परमगुडी
  परमानंद चक्रवर्ती
  परमार घराणें
  परमेश्वर
  परलकोट जमीनदारी
  परवर
  परवूर
  परशुराम
  परशुरामभाऊ पटवर्धन
  परसगड किल्ला
  परसा भागवत
  परसुर
  परळी
  परळी वैद्यनाथ
  पॅराग्वे
  परांतिज
  पराया
  पराशर
  परिक्रमणकंपवायु
  परिंडा
  पॅरिस
  परिहार वंश
  परीक्षित
  परुषाम्ल
  परेंडा
  परोपनिषदी
  पर्क्विन, सर विल्यम हेनरी
  पर्गामम
  पर्गी
  पर्थ
  पर्लकिमेदी संस्थान
  पर्शु
  पर्सिस
  पर्सेपोलिस
  पलनाद
  पलमनेर
  पलव
  पलवल
  पलाद
  पलामऊ
  पलाली
  पॅलेर्मो
  पॅलेस्टाईन
  पलौंग
  पॅल्माइरा
  पल्लडम
  पल्लव घराणें
  पवनगड
  पवनी
  पवायान
  पवार घराणें
  पशुवैद्यक
  पसारगडी
  पहरा
  पहलवी
  पळस
  पळसगड जमीनदारी
  पळसगांव जमीनदारी
  पळासनी
  पळासविहीर
  पक्षितीर्थ
  पक्षी
  पाइनगंगा
  पाईनघाट
  पाईक
  पाऊस
  पाकपट्टन
  पाकौर खेडें
  पाखाल
  पॉगेनडार्फ, जोहान ख्रिश्चिअन
  पाच
  पांचकळशी
  पांचगणी
  पांचरात्र
  पांचाल
  पाचोरा
  पाटडी
  पाटण
  पाटणा संस्थान
  पाटणा, जिल्हा
  पाटलावडी
  पाटलीपुत्र
  पाँटस
  पाटोड
  पॉस्ट्डॅम
  पांडव
  पांडवगड
  पाँडिचेरी
  पांडु
  पांडुरोग
  पांढरकवडा
  पांढुर्णा
  पाणघोडा
  पाणतीर
  पाणबुडे
  पाणिनि
  पाणिहाटी
  पाणी
  पाणी देणें
  पाण्डुवंश
  पाण्डय
  पातन किंवा ऊर्ध्वपातन
  पातुर
  पाथरघांट
  पाथरवट
  पाथरी
  पादांगुलिक्षत
  पादांगुष्ठ वातरोग
  पाद्रा
  पानगल
  पानरोटी
  पानविभ्रम व पानासक्ति
  पानसे घराणें
  पानिपत
  पानिपतचें युद्ध
  पापनाशम्
  पाँपी
  पापीरस
  पापुअन लोक
  पांबन
  पामरस्टन, लॉर्ड
  पामिदि
  पामीर
  पायथॅगोरस
  पायरोल्यूसाइट
  पारघाट
  पारद
  पारधी
  पारनेर
  पारमार्थिक कर्म
  पारशी
  पारसनाथ
  पारसनीस घराणें
  पारिजात
  पारियात्र
  पारी घराणें
  पारोन
  पारोळें
  पार्डी
  पार्थिआ
  पार्नेल, चार्लस स्टुअर्ट
  पार्मा
  पार्लमेंट
  पार्वती
  पार्वतीपुरम्
  पार्सोली
  पाल
  पालक
  पालकोंडा
  पालकोल्लू
  पाल, ख्रिस्तोदास
  पालखेडा, जमीनदारी
  पालघाट
  पालदेव
  पालनपूर
  पालनी
  पालम
  पालमकोट्टा
  पालमपूर
  पालमिरास शिखर
  पाल राजे, बंगालचे
  पाललहरा
  पालाश
  पालिठाणा
  पालियाद
  पाली
  पाले
  पालेज
  पाल्कची सामुद्रधुनी
  पावटा
  पावागड
  पावित्र्य
  पावूगड
  पाशुपतदर्शन
  पाश्चूर, लुई
  पाषाणचुंबक
  पासली
  पासी
  पाळोन्चा
  पाळोन्चा संस्थान
  पिकांचे रोग
  पिकें
  पिंगळे
  पिचब्लेंड
  पिंजारी
  पिंजौर
  पिट, विल्यम
  पिटर दि ग्रेट
  पिटरमारिट्झबर्ग
  पिट्सबर्ग
  पिठोरो
  पिंडदादनखान
  पिंडीघेब
  पितृपूजा
  पिन्स्क
  पिपलियानगर
  पिपलोदा
  पिंपळगांव राजा
  पिंपळनेर
  पिंपळी
  पिपीलिकाभक्षक
  पिरली
  पिरामिड
  पिराव
  पिरिनीज
  पि-हो
  पिलिभित
  पिलोषण प्रांत
  पिशाच व पिशाचपूजा
  पिशुलोस
  पिसा
  पिसिडिया
  पिस्ता
  पिस्तुल
  पीठापुरम्
  पीतज्वर
  पीताम्ल
  पुकेट
  पुंगनूरु
  पुंड्र देश
  पुणतांबें
  पुणें
  पुत्तलिकाम्ल अथवा पिपीलिकाम्ल
  पुत्तुर
  पुदीना
  पुदुकोट्टई
  पुनर्जन्म
  पुन्नाट
  पुरणपूर
  पुरंदर
  पुरंदर किल्ला
  पुरंदरे घराणें
  पुराणें
  पुराव्याचा कायदा
  पुरी, जिल्हा
  पुरू
  पुरुकुत्स
  पुरुषोत्तमपूर
  पुरुरवा
  पुर्वा
  पुलगांव
  पुलयन
  पुलस्त्य
  पुलिकन
  पुलिकन सरोवर
  पुलिंद
  पुलिबेंडला
  पुली
  पुष्कर
  पुष्कलावती
  पुसद
  पुंसवन
  पुसा
  पूतना
  पुनचचें राज्य
  पूनामल्ली
  पूर्णय्या
  पूर्णा
  पूर्वआफ्रिका
  पूर्वघाट
  पृथु
  पृथ्वी
  पृथ्वीराज चव्हाण
  पृथ्वीराज रासा
  पेकिंग
  पेगू
  पेगू सित्तंग कालवा
  पेटके व लेखनादि स्नायुस्तंभत्वरोग
  पेटंट
  पेटलाद
  पेठ
  पेठापूर
  पेठे
  पेंड
  पेड्डापुरम्
  पेंढारी
  पेढ्या आणि पत
  पेण
  पेनांग
  पेनुकोंडा
  पेन्नर
  पेन्शन
  पेन्सिली
  पेपरमिंट
  पेपिन, डेनिस
  पेप्सीन
  पेंबा
  पेरंबलूर
  पेरामारिबो
  पेरॉन
  पेरिक्लीस
  पेरिंथस
  पेरिपॅटेटिक्स
  पेरिम
  पेरियाकुलम्
  पेरू
  पेरें
  पेशवे
  पेशावर
  पेस्टालोझी, जोहान हीनरिच
  पैगाह इस्टेटी
  पैठण
  पै-मुरदा
  पैल
  पैलगांव
  पैलाणी
  पो नदी
  पोकरन
  पोखरलेली विहीर
  पोंग
  पोटंगी
  पोटय्या
  पोटशूळ
  पोटेगांव जमीनदारी
  पोटोसी
  पोत्ती मल्याळ
  पोदनूर
  पोदिली
  पोनेरी
  पोन्नगयून
  पोन्नानी
  पोप अलेक्झांडर
  पोपट
  पोपसत्ता
  पोरबंदर
  पोराहाट
  पोर्ट ऑ प्रिन्स
  पोर्ट ऑर्थर
  पोर्ट ब्लेअर
  पोर्ट मेहॉन
  पोर्ट सय्यद
  पोर्टोनोव्हो
  पोर्टो रिको
  पोर्ट्समाऊथ
  पोर्तुगाल
  पोर्तुगीज वाड्मय
  पोलंड
  पोल लोकांचें वाड्मय
  पोलवरम्
  पोलोनारुवा
  पोवाडे
  पोसेन
  पोष्ट
  पौक
  पौकटाऊ
  पौंग
  पौंगडे
  पौंगबिन
  पौचा
  पौंड
  पौंड्रवर्धन
  पौत्तलिन
  पौरोहित्य
  पौर्णिमा
  पौला
  प्यापल्लि
  प्रकाश
  प्रकाशलेखन
  प्रकाशव्यतिकरण व प्रकाशविकृति
  प्रकाशशोषण
  प्रतापगड
  प्रतापसिंह छत्रपति
  प्रतापसिंह महाराणा
  प्रतिज्वरिन
  प्रतिनिधि
  प्रतीहार
  प्रत्यक्षप्रमाणवाद
  प्रथमिन
  प्रदररोग
  प्रद्युम्न
  प्रभास
  प्रभु
  प्रभु-पदवी
  प्रभोत्सर्जक
  प्रमीला
  प्रयाग
  प्रल्हाद
  प्रल्हाद शिवाजी बडवे
  प्रवर
  प्रवर्तक वेष्टण
  प्रसूतिविज्ञान
  प्रसेन
  प्रसेनजित
  प्रस्थानत्रयी
  प्रज्ञापारमिता
  प्राउट
  प्राऊस्ट
  प्राग
  प्राग्ज्योतिषपूर
  प्राचेतस
  प्रॉटेस्टंट पंथ
  प्राण
  प्राणिदीकरण किंवा ज्वलन
  प्राणिदें
  प्राणोज्ज ज्योत
  प्राणिपूजासंप्रदाय
  प्राणिशास्त्र
  प्राप्तीवरील कर
  प्रायश्चित्त
  प्रायोज्जिदें

  प्रॉव्हिडन्स

  प्रिटोरिया
  प्रिग्हीकौन्सिल व कॅबिनेट
  प्रीस्टले, जोसेफ
  प्रूढाँ, पेरी जोसेफ
  प्रेत व प्रेतसंस्कार
  प्रेम
  प्रेमपूर
  प्रेसबर्ग
  प्रेस्टन
  प्रोटॅगोरॅस
  प्रोदत्तूर
  प्रोम
  प्रोस्टेटपिंडाचे व्याधी
  प्लव
  प्लवप्रतिन
  प्लवरंजनी
  प्लातिन
  प्लासी
  प्लिनी, थोरला
  प्लिनी, धाकटा
  प्लिमौथ
  प्लूटो
  प्लेग
  प्लेटो
 
  फकीर
  फगवार
  फडके, गंगाधरशास्त्री
  फडके, हरिपंत
  फडणवीस
  फणस
  फत्तेखर्डा
  फत्तेगड
  फत्तेजंग
  फत्तेपूर
  फत्तेपूर शिक्री
  फत्तेसिंह भोसले
  फत्तेहाबाद
  फरीदकोट
  फरीदपूर
  फरुकनगर
  फरुखाबाद
  फर्कोडे
  फर्ग्यूसन, जेम्स
  फर्डिनंड
  फलटण संस्थान
  फलिया
  फलुस
  फलोदी
  फॅशोडा
  फाझिल्का
  फायलो
  फारशी वाड्मय
  फारीनहैट, गाब्रियल डानिअल
  फारुकी राजे
  फालकर्क
  फालमथ
  फॉसेट हेनरी
  फाहिआन
  फिजी
  फिनिशिया
  फिन्लंड
  फिन्सबरी
  फिरदौसी
  फिरोझपूर
  फिरोझाबाद
  फिलाडोल्फया
  फिलिप
  फिलिपाईन बेटें
  फिलिप्पी
  फिलौर
  फुकनळी
  फुकोक
  फुचौ
  फुफ्फुसदाह
  फुफ्फुसविस्तृति
  फुफ्फुसावरणदाह
  फुलकियन संस्थानें
  फुल निझामत
  फुलपुर
  फुला
  फेझ
  फेनी
  फेरिष्ता
  फेलिंग
  फैजपूर
  फैजाबाद
  फोरियर, फॅंक्वॉ चार्लस मेरी
  फोर्ट सन्डेमन
  फोर्ट सेन्ट डेव्हिड
  फौजदारी कायदा
  फ्यूसेल तेल
  फ्रॅंकफोर्ट-ऑन-ओडर
  फ्रॅंकफोर्ट-ऑन-मेन
  फ्रॅंकलिन, बेंजामिन
  फ्रान्स
  फ्रिजिआ
  फ्रीटाऊन
  फ्रेंच-इंडिया
  फ्रेंच इंडो-चीन
  फ्रेंच-कांगो
  फ्रेंच वेस्ट आफ्रिका
  फ्रेडरिक दि ग्रेट
  फ्रेडरिकस्टॅड
  फ्रेसनेल, आगस्टिन् जीन
  फ्रोइबेल, फ्रीड्रिच विइलहेल्म आगष्ट
  फ्रौन्हाफर, जोसेफ व्हान
  फ्लॉरिडा
  फ्लॉरेन्स
  फ्लारेस
  फ्लीट, जॉन फेथफुल
  फ्लेमिश वाड्मय
 
  बकरगंज
  बंकापूर
  बकासुर
  बकिंगहॅम
  बंकिमचंद्र चतर्जी
  बॅक्ट्रिया
  बक्सार
  बख्तबुलंद
  बगदाद
  बंगनपल्ले
  बंगळूर
  बंगाल इलाखा
  बंगाली वाड्मय
  बघात
  बचनाग
  बजरबट्टू
  बजाणा
  बजानिया
  बजेट
  बटकागड
  बटवा
  बटवाल
  बटाटे
  बटेव्हिया
  बडनेरा
  बडवानी
  बडिशोप
  बडोदें

 

   

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान निर्मित महत्वपूर्ण संकेतस्थळे  

   

पुजासॉफ्ट, मुंबई द्वारा निर्मित
कॉपीराइट © २०१२ --- यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान, मुंबई - सर्व हक्क सुरक्षित .